Yin Et

 Ejtp ëëts ja yikjujkyäjtpë nmëët matsyä'ky, ja pëktso'ën, ja käjpxtso'ën, ja wëjën ja kajën. Ejtp ëëts ja wëjën ja kajën nja amëtëy, jits ëëts ja n'unk ja n'unä'k yikxon tsuj wyënma'tsëp, jits ja' jatën jyats, ne'kë wenk ja unä'k y'atë'tstë, ëxam tum kë ja' tsoktë, nëpën ja napyutëkë tka ääw ats.  jatits jatën jyats?, pë jatën. nukë ëjts ja n'unk ja n'unäjk nja kukäpxä'ky ëxam. 

Ja majää'y ääw, ja majää'y ayuujk. Ja ëy'äjtën yëk amëtëy yëk pëjktsëy.
 

Santa María Tlahuitoltepec

Nxëjku’unk ëjts yäm nyëk mimypy, unä’äjktë… mä tmëwejtë mä tmëkajtë… jëën ja pujx, y’ëyët pyäätët, yëk ajot’ätt, kyu’ayuujk’ätt tyëk yë’ëty ja ääw ja ayuujk. Najäwët ëëts sääjaty ja uu’nk ja unä’äjk jyättë kyupattë, kunuu’kxëtëp jë tyos kunuu’kxëtëp jë yëk jujky’äjtpë, mä myëtuntë mä myëpëktë, mä myeenyu’unk, mä syëntääpu’unk t’ëxä’ätë, ëyëp päätëp, mëjëp mayëp toojnjë’ëkp mäjtsjë’ëkp tyës xkunuu’kxëntëp nanyëjum, mëët ja uu’nk mëët ja unä’äjk pën yë t’atsënaapy pën yë t’atanaapy, pën tmëwejp pën tmëkajp, wënwëpy jëpwëpy yäm yëk mëjaty; ka’ap yëk mëtapyääty, ka’ap yëk mëwijy yëk mëkejy. Tyës mkunuu’kxëtëp pën yë t’atsënaatyëp pën yë tyëk käjpxtëp pën yë tyëk matyäktëp, pën tyëk yë’ëtyëp ja ayuujk.

(Dolores Martínez González)

Netuki'iyë meets nkäjpxpëë'kyxy ëxä'ät xëëw